و بيانات توأم با برهان ايراد كرده است . پس او را بر ديگران در اين باب منّتى است و براى او در گردن پژوهشگران فلسفه در مورد رايج كردن برهان و استدلال در مسائل الهى ، حقوقى مسلّم است . 2 - كسانى كه در تاريخ فلسفه و طرح مسائل گوناگون فلسفى ، مطالعات و نظرى دارند و در اين خصوص به تحوّل افكار و آرا توجه دارند ، موقعيّت اين ستونهاى فلسفى و اين مسائل دقيق حكمى را كه در لابلاى كلمات امام علىّ بن ابى طالب عليه السّلام آمده و در رديف مشكل‌ترين مباحث الهى جاگرفته ، در مدّ نظر قرار دهند و يقين كنند كه آن بزرگوار ، مسائلى را در فلسفهء الهى مطرح ساخته‌اند كه كسى جلوتر از او اين مباحث را مطرح نكرده و بابى راجع به آنها منعقد ننموده است و احدى پيش از او چنين به برهان و دليل ، توسّل نجسته است . و قرنها بود كه اين كلمات و بيانات در بوتهء ابهام مانده بودند تا اين‌كه در اين قرون اخير ، موفّق به حل‌ّوكشف آنها شده‌اند . 3 - على عليه السّلام نخستين فردى است كه واژه‌هاى عربى را جهت بيان مباحث فلسفى و اصطلاحات حكمى به كار برده و در واقع دايرهء الفاظ تنگتر از آن است كه حقايق را بتواند كما هو حقّه بيان بدارد مگر اين‌كه يك نوع تجريد در آنها به عمل بيايد نظير آنچه على عليه السّلام در به كار بردن برخى از آنها انجام داده است : الف - « منعتها منذ القدميّة و حمتها قد الأزليّة و جنّبتها لو لا التّكملة » . « 1 »

--> ( 1 ) - نهج‌البلاغهء فيض الاسلام / خ 228 : 742 .